Wie is er bang voor de grote bruine beer?

Ontdek interessante weetjes over de bruine beer en krijg een paar tips voor als je het geluk (of de pech) hebt het indrukwekkende dier in het bos tegen te komen.

Gepubliceerd Juni 24, 2020

Bewerkt Mei 3, 2024

5 min read

Hero Image

Hoewel de veiligste manier om dit indrukwekkende dier in zijn natuurlijke omgeving te observeren is door te gaan beren spotten, vertellen we je graag een paar feiten over de bruine beer en geven we je nuttige tips voor het geval je zo (on)gelukkig bent om er een tegen te komen in de Sloveense bossen.

Pas op, een mens!   

Slovenië is een van de meest bosrijke landen van Europa: meer dan 60% van het grondgebied bestaat uit bos. De kans dat je tijdens het paddenstoelen plukken, truffels zoeken, recreatieve activiteiten of bosbouwwerkzaamheden bosbewoners tegenkomt, is dan ook relatief groot. Daar horen ook beren bij, die ongetwijfeld de meeste angst inboezemen. Die angst voor beren is echter volkomen ongegrond.

De bruine beer is misschien wel het grootste landzoogdier van Europa en kan door zijn omvang en kracht gevaarlijk zijn voor mensen. Toch is de kans klein dat je een vijandige beer tegenkomt, want er leven ongeveer 900 beren in Slovenië. Dit majestueuze dier vormt niet echt een gevaar voor mensen, zoals de meesten denken.

In werkelijkheid is de mens door de geschiedenis heen de grootste bedreiging voor beren geweest. Om te overleven, moesten beren leren mensen te vermijden. Door de evolutie hebben beren een aangeboren angst voor mensen gekregen. Dat is tegenwoordig nog duidelijker, vooral in een dichtbevolkt gebied als het onze. Daarom vermijden beren in verreweg de meeste gevallen mensen koste wat kost. Toch kunnen beren gevaarlijk zijn, vooral als ze zich bedreigd voelen.

Omdat wij een grotere bedreiging voor beren vormen dan zij voor ons, doen deze dieren er alles aan om contact met ons te vermijden. Meestal merken we niet eens dat er een beer in de buurt is, totdat die allang uit de omgeving is verdwenen. Als we een beer zien, zien we hem meestal wegvluchten. De meest voorkomende oorzaken van een daadwerkelijke berenaanval zijn:

  • een hond die niet is aangelijnd, kan een achtervolgende beer terug naar zijn baasje leiden,
  • een gewonde beer kan denken dat hij meer kans maakt om te overleven als hij in de aanval gaat,
  • als we onverwacht een berin met haar jongen verrassen,
  • als we een beer tegenkomen die geen directe vluchtroute heeft,
  • en de meest ongelukkige ontmoeting van allemaal: met een beer die zijn angst voor mensen heeft verloren (een aan mensen gewende beer).

Een echte aanval of loos alarm?

De media berichten regelmatig over berenaanvallen, maar wees gerust: uit de statistieken blijkt dat er in Slovenië jaarlijks nul tot twee aanvallen worden geregistreerd. Dit zijn daadwerkelijke aanvallen met lichamelijk contact. Er zijn nog enkele andere bijna-ontmoetingen met beren waarbij geen lichamelijk contact plaatsvindt, maar mensen toch denken dat ze het slachtoffer waren van een op hen afstormende beer. In werkelijkheid probeerde de beer waarschijnlijk te vluchten. Het is moeilijk om die twee situaties van elkaar te onderscheiden, maar als een beer je had toegetakeld, zou je dat wel weten.   

Een beer kan op zijn achterpoten gaan staan wanneer hij een mens tegenkomt. Dat is geen teken van agressie; hij kijkt alleen om zich heen om een vrije vluchtroute te vinden. Hij kan ook tekenen van agressie vertonen, maar in de meeste gevallen gaat het om een ‘schijnaanval’ die bedoeld is om de indringer af te schrikken. Het is in ieder geval goed om te weten hoe je in zo’n situatie moet reageren, zodat je de agressie van de beer niet aanwakkert.

Hoe reageren we als we een bruine beer tegenkomen?

Als we in de verte een beer zien, kunnen we het best langzaam teruglopen in de richting waar we vandaan kwamen en de beer voldoende ruimte geven om zijn weg te vervolgen. We rennen nooit! Als een beer op ons afkomt, maar ons nog niet heeft opgemerkt, laten we hem met een beheerste stem weten dat we er zijn en trekken we ons langzaam terug.

Als we ons vlak bij een beer bevinden, zelfs als het een berin met jongen is, stoppen we, blijven we kalm en beginnen we langzaam terug te lopen in de richting waar we vandaan kwamen. We bewegen langzaam, zonder plotselinge bewegingen te maken of te schreeuwen. Het is belangrijk dat de beer zich niet bedreigd voelt. Als een berin aanvalt, moeten we ons niet verdedigen. Ja, doen alsof je dood bent werkt echt.  Je kunt het best stoppen of langzaam op de grond gaan liggen, met je gezicht naar beneden. De berin zal je niet als een bedreiging zien en verdergaan.

Probeer nooit voor een beer weg te rennen of in een boom te klimmen. Beren kunnen uitstekend klimmen en halen snelheden tot wel 50 km/u. Een beer haalt je binnen een paar meter in, ongeacht het terrein. De uitzondering is natuurlijk een veilige plek die je binnen enkele meters kunt bereiken, zoals een huis in de buurt of je auto.

De grootste bedreiging in de Sloveense bossen is veel, veel kleiner.

Een boswandeling in Slovenië is niet alleen veilig, maar ook een echte aanrader. Teken zijn onder de juiste omstandigheden in Slovenië actief van het vroege voorjaar tot het late najaar, met een piekperiode van het late voorjaar tot het vroege najaar. Bij warm weer hebben ze meer honger.

Toch is en blijft het bos een toevluchtsoord voor stress en geeft het gegarandeerd rust. Ga dus wandelen, joggen, fietsen of vissen. Vul je longen met frisse lucht. Wil je de grote bruine beer zien, ga dan beren spotten. Wil je er liever geen tegenkomen, houd je hond dan aangelijnd, maak af en toe wat lawaai om de Sloveense wilde dieren te laten weten dat je eraan komt, en vooral: ontspan.

Blijf veilig, ruim je afval op en geniet van de natuur!